برنج گیاهی است که به رویش علفی در مناطق پر آب و معتدل شهرت دارد. این گیاه دارای قسمت های مختلف ریشه، ساقه، برگ، خوشه، سنبلچه و دانه است.
نور مناسب، دمای تقریبا گرم، رطوبت بالا، آب فراوان و خاک حاصلخیز و غنی از جمله ویژگی های مربوط به کشت برنج می باشد. پس نتیجه می گیریم، رشد این گیاه در هر منطقه ای امکان پذیر نیست.
اجزای سازنده دانه ی برنج شامل مواردیست که در ادامه به آن ها اشاره کردیم:
- شلتوک برنج : خارجی ترین قسمت برنج را شلتوک برنج می گویند. برای پختن و مصرف برنج نیاز است تا این قسمت از برنج جدا شود.
پس از پاکسازی شلتوک، برنج قهوه ای به دست می آید. - پوست برنج: پس از جداسازی شلتوک، برنج با پوست به دست می آید که در حقیقت همان برنج های قهوه ای موجود در بازار است. پوست برنج دارای مقادیر زیادی پروتئین و چربی می باشد.
- دانه برنج: با جدا سازی شلتوک و پوست از برنج به دانه برنج می رسیم. زمانی که پوسته از برنج جدا شود در حقیقت برنج سفید تولید می شود. دانه برنج نشاسته فراوانی دارد و به همین علت برنج در زمان جوشیدن، لعاب زیادی دارد.
مراحل کاشت، داشت و برداشت برنج
در این ادامه تمامی مراحل کاشت، داشت و برداشت برنج که از انتخاب و کاشت بذر برنج تا برداشت برنج می باشد را مورد بررسی قرار داده ایم:
کاشت:
اولین و مهم ترین قدمِ مراحل کاشت، داشت و برداشت برنج انتخاب بهترین بذر می باشد. زیرا بذر برنج بایست از با کیفیت ترین شالی های موجود باشد.
بذرهایی که قرار است برای کاشت استفاده کنیم را درون آب میریزند تا شالی های پوچ را از سایر دانه ها جدا سازی شود. بعد از جداسازی، شالی های منتخب را درون کیسه برنج قرار داده و تا زمانی که جوانه بزنند در جای مرطوب قرار می دهند.
بعد از جوانه زدن معمولا به شیوه سنتی و با استفاده از نیروی انسانی بذرهای جوانه زده را مستقیم به محل خزانه برده و عملیات خزانه گیری را انجام میدهند. بعد از پشت سر گذاشتن مرحله خزانه گیری حدوداً ۲۰ روز تا یک ماه صبر ارتفاع برنج ها حداقل به یک وجب می رسد.
در این مدت زمان کشاورزان به آماده کردن زمین می پردازند، یعنی زمین را دو بار، یک بار بدون اینکه زمین آب داشته باشد و یک بار به همراه آب، شخم می زنند. بعد هم زمین را هموار می کنند که برای مرحله آبرسانی به مشکل نخورند.
عملیات سمپاشی را هم قبل از نشاء انجام می دهند تا زمین را برای مبارزه با حشرات و آفات محیا شود و از رویش علف های هرز تا حدود زیادی جلوگیری کنند. وقتی زمین آماده نشا شد عملیات را چه به روش مکانیزه و چه به روش سنتی انجام می دهند و به اتمام می رسانند.
داشت:
چند روز بعد مجددا عملیات کوددهی را انجام می شود تا به رشد برنج کمک کند. اغلب کشاورزان برای کوددهی از کودهای نیتروژنی یا ازته یا اصطلاحاً کود سفید و همچنین کودهای فسفاته یا اصطلاحاً کود سیاه استفاده می کنند.
حدود ۴۵ روز بعد از نشا اقدامات وجین انجام می شودکه به رشد هرچه بیشتر و بهتر برنج کمک می کند.
بعد از وجین کشاورزان حدود ۴۵ روز تا دو ماه منتظر می مانند و به آبرسانی زمین کشاورزی می پردازند تا زمانی که خوشه های طلایی برنج آماده برداشت شوند.
برداشت:
عملیات برداشت در روش مکانیزه با استفاده از دستگاه دروگر و کمباین و در روش سنتی با استفاده از ابزار مخصوص بریدن برنج و با استفاده از نیروی انسانی عملیات انجام می پذیرد و در نهایت شالی های برنج را در وزن های دلخواه بسته بندی کرده و برای تبدیل شالی به برنج سفید به کارخانه های شالیکوبی انتقال می دهند.
خواص برنج
گفتیم که برنج یکی از اصلیترین مواد غذایی مصرفی در جهان است، چرا که دارای ارزش غذایی و فواید بسیاری است. در ادامه به بررسی مهم ترین خواص برنج میپردازیم:
- یکی از 5خواص برنج کنترل فشارخون است. میزان سدیم موجود دردانههای برنج خیلی کم است و به همین دلیل برای افرادی که فشارخون بالایی دارند، بسیار مناسب است.
- یکی دیگر از خواص شگفتانگیز برنج سفید هضم آسان است. کسانی که دچار هضم و جذب مواد غذایی و مشکلات دستگاه گوارشی هستند، برنج برایشان گزینه مناسبی است.
- خواص بعدی برنج که نمی شود از آن چشم پوشی کرد آنتیاکسیدانهای موجود در برنج است که باعث استحکام پوست، رفع چینوچروک زیر چشم و هم چنین صورت میشود.
- برنج موجب سمزدایی بدن میشود. درواقع برنج سفید موجب افزایش ادرار میشود که از طریق سموم از بدن خارج میشوند.
- برنج بارزترین منبع انرژی است یعنی بدن ما به مقدار کافی کربوهیدرات نیاز دارد تا بهعنوان سوخت عمل کند. کربوهیدرات و اجزای موجود در برنج مانند تمام ویتامینها، مواد معدنی و… سبب افزایش فعالیت متابولیک برای تمام اندامهای بدن میشود و سطح انرژی بدن را افزایش میدهد.
ارزش غذایی برنج
برنج یکی از اصلیترین گروههای غذایی به شمار میرود و ارزش غذایی بالایی دارد. ارزش غذایی برنج به گونهای است که مواد اولیه برای ترمیم بافتها را ذخیره میکند و منبع بسیاری از مواد مغذی از جمله کربوهیدارات، انواع ویتامین و مواد معدنی مانند آهن، فیبر و چربی است.
از همین رو ما در ادامه به میزان کالری و مهم ترین ارزش های غذایی برنج پخته شده اشاره خواهیم کرد:
| مواد مغذی | در هر 100 گرم برنج پخته |
| انرژی ( کالری) | 130 گ |
| کربوهیدرات | 28.59 گ |
| پروتئین | 2.38 گ |
| چربی | 0.21 گ |
| کلسیم | 3.00 م.گ |
| آهن | 0.20 م.گ |
| منیزیوم | 13.00 م.گ |
| پتاسیم | 29.00 م.گ |
| روی | 0.42 م.گ |
| مس | 0.04 م.گ |
| منگز | 0.38 م.گ |
فراموش نکنید که در مصرف این نوع ماده غذایی نباید زیادهروی کرد زیرا مصرف آن عوارضی همچون دیابت، چاقی شکمی و غیره را به دنبال خواهد داشت. اما باید بدانید حذف آن از برنامه غذایی نیز عوارضی را به همراه دارد، در نهایت باید درست و به اندازه از این ماده غذایی مصرف کنید.
نکته ای که لازم است درمورد جدول ارزش غذایی رسم شده بدانید این است که مقادیر ذکر شده تقریبی هستند و ممکن است بسته به نوع برنج و روش پخت، میزان روغن اضافه شده به آن و… کمی متفاوت باشند.
